1. Nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính
- Chính xác, khách quan, công bằng: Việc xử phạt phải được thực hiện nhanh chóng, công bằng, đúng thẩm quyền và đúng trình tự pháp luật.
- Một hành vi chỉ xử phạt một lần: Một hành vi vi phạm hành chính chỉ bị xử phạt một lần. Nếu nhiều người cùng thực hiện thì mỗi người đều bị xử phạt.
- Tuổi xử phạt: Người từ đủ 16 tuổi trở lên bị xử phạt hành chính. Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi bị xử phạt nếu vi phạm hành chính do cố ý.
2. Các hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả
- Hình thức xử phạt chính: Cảnh cáo hoặc Phạt tiền.
- Hình thức xử phạt bổ sung: Tước quyền sử dụng giấy phép/chứng chỉ hành nghề có thời hạn, đình chỉ hoạt động có thời hạn, tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm, hoặc trục xuất (đối với người nước ngoài).
- Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc khôi phục tình trạng ban đầu, buộc tháo dỡ công trình, buộc tiêu hủy hàng hóa độc hại, buộc thực hiện các biện pháp khắc phục ô nhiễm môi trường.
3. Thẩm quyền xử phạt
- Chủ tịch UBND cấp xã: Có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 10% mức tối đa (nhưng không quá 5 triệu đồng), tịch thu tang vật có giá trị không quá 5 triệu đồng, và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.
- Các cơ quan khác: Công an, Thanh tra chuyên ngành, Cảnh sát biển, Hải quan, Bộ đội biên phòng, Kiểm lâm... đều có thẩm quyền xử phạt trong phạm vi lĩnh vực quản lý.
4. Thủ tục xử phạt và giải trình
- Thủ tục: Bao gồm lập biên bản vi phạm hành chính, ra quyết định xử phạt, và thực hiện quyết định.
- Quyền giải trình: Cá nhân, tổ chức có quyền giải trình đối với các trường hợp vi phạm có thể bị tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động hoặc bị phạt tiền ở mức cao.
5. Biện pháp xử lý hành chính
Luật quy định các biện pháp ngăn chặn và giáo dục tại xã, phường, thị trấn; đưa vào trường giáo dưỡng; đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc; hoặc đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.